Tôi đang xem lại kết quả Paris playoffs của CS2. The MongolZ — một đội tuyển đến từ Mông Cổ, quốc gia có dân số chưa đầy 3.5 triệu người và GDP bình quân đầu người chỉ khoảng 5,000 USD — đã đánh bại paiN, đại diện của Brazil, nền kinh tế lớn thứ 12 thế giới.
Tin tức này, thoạt nhìn, chỉ là một trận đấu esports thông thường. Nhưng nếu bạn đã dành 22 năm quan sát thị trường crypto như tôi, bạn sẽ thấy một pattern quen thuộc: sự dịch chuyển của 'dominance narrative' từ các trung tâm quyền lực cũ sang các vùng biên mới.
Đây không phải là lần đầu tiên. Năm 2017, tôi đọc whitepaper của Chainlink và nhận ra rằng câu chuyện 'oracle kết nối dữ liệu ngoài chuỗi' sẽ thay đổi cuộc chơi, bất chấp việc hầu hết mọi người đều tập trung vào các ICO scam. Tôi đầu tư 2 ETH ở mức $0.14/token, và viết một bài phân tích về 'oracle narrative' — bài đó đã tăng traffic cho trang web của tôi lên 300%. Kết quả: token tăng 40x trong 6 tháng.
Bài học từ Chainlink vẫn còn nguyên giá trị: thị trường không bao giờ sai, chỉ có câu chuyện là sai. The MongolZ thắng paiN không phải là một sự kiện ngẫu nhiên. Nó là tín hiệu cho thấy sự chú ý toàn cầu đang được phân bổ lại.
Hãy nhìn vào bối cảnh. Esports truyền thống bị thống trị bởi Bắc Mỹ, châu Âu và một phần Brazil. Các đội tuyển từ những khu vực này có cơ sở hạ tầng tốt hơn, tài trợ nhiều hơn, và văn hóa gaming lâu đời hơn. Mông Cổ không có bất kỳ lợi thế nào trong số đó. Nhưng The MongolZ đã thắng.
Điều này giống với cách Solana, Near, hay các chain từ châu Á đã vươn lên trong bear market 2022-2023. Khi mọi người đều tập trung vào Ethereum và các L2, những hệ sinh thái mới nổi đã âm thầm xây dựng. Họ không có sự hỗ trợ của VC phương Tây, nhưng họ có cộng đồng địa phương mạnh mẽ và một câu chuyện khác biệt.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi trong việc theo dõi hàng trăm dự án crypto, tôi nhận thấy rằng 'dominance narrative' không chỉ là về công nghệ. Nó là về sự kết hợp giữa thời điểm, tâm lý đám đông, và một yếu tố mà tôi gọi là 'cơ sở hạ tầng của sự chú ý' (attention infrastructure). Khi một đội tuyển từ một quốc gia không có ngân hàng hiện đại đánh bại một đội từ nền kinh tế lớn, điều đó gợi ý rằng sự chú ý đang được phân bổ lại về phía những khu vực mà crypto thường có tỷ lệ chấp nhận cao hơn.
Tôi đã chứng kiến DeFi Summer năm 2020, khi Uniswap ra mắt UNI token và airdrop. Lúc đó, tôi dành 30 phút mỗi ngày để brainstorm về 'liquidity mining narrative' trên Twitter. Tôi đã tạo một thread thu hút 5,000 retweet. Nhưng tôi cũng đã bỏ lỡ vụ hack cầu Ren vì quá say mê ý tưởng về 'veToken model'. Bài học: sự chú ý là một tài nguyên có hạn, và việc phân bổ nó sai sẽ dẫn đến mất mát.
Bây giờ, hãy áp dụng điều này vào The MongolZ. Nếu bạn chỉ nhìn vào kết quả trận đấu, bạn sẽ nghĩ rằng đó là một câu chuyện thể thao. Nhưng nếu bạn nhìn vào cấu trúc của sự chú ý, bạn sẽ thấy một sự dịch chuyển lớn hơn. Các khu vực mới nổi như Mông Cổ, Đông Nam Á, và châu Phi đang bắt đầu chiếm lĩnh không gian esports, giống như cách các altcoin từ những khu vực này đã thu hút thanh khoản từ Bitcoin.
Đây là điểm phản trực giác: mọi người nghĩ esports là về giải trí, nhưng thực chất nó là về 'cơ sở hạ tầng của sự chú ý'. The MongolZ thắng là tín hiệu cho thấy sự phân bổ lại sự chú ý toàn cầu. Trong crypto, điều này tương tự như cách các hệ sinh thái mới như Solana thu hút thanh khoản từ Ethereum. Nhưng đừng vội mua token của các đội esports Web3. 'Narrative dominance' không đồng nghĩa với 'fundamental value'.
Tôi đã từng chứng kiến sự sụp đổ của Terra Luna năm 2022. Sau đêm mất ngủ xem sàn, tôi viết một bài phản biện dài 5,000 từ về 'high yield narrative' — chỉ ra sự phi lý của Anchor và cơ chế mint/burn. Bài được chia sẻ bởi Vitalik, giúp tôi có 50,000 follower mới. Nhưng tôi cũng đã tham gia các cuộc cãi vã trên Twitter về 'proof-of-stake vs proof-of-work', khiến năng lượng viết bị phân tán.
Bài học từ Terra: khi một câu chuyện trở nên quá phổ biến, nó thường kết thúc trong thảm họa. The MongolZ hiện đang là 'câu chuyện hot' trong esports, nhưng liệu nó có bền vững? Hãy nhìn vào các yếu tố cơ bản: đội tuyển này có thể duy trì phong độ? Họ có cơ sở hạ tầng để phát triển? Họ có thể thương mại hóa sự chú ý này?
Trong crypto, tôi thường áp dụng một quy tắc: 'Khi mọi người đều nhìn về một hướng, hãy nhìn về hướng ngược lại.' The MongolZ thắng paiN là một tín hiệu mạnh mẽ, nhưng tôi sẽ không vội đặt cược vào token của họ. Thay vào đó, tôi sẽ tìm kiếm những dự án esports Web3 có cơ sở hạ tầng vững chắc, chẳng hạn như những nền tảng cho phép người hâm mộ đầu tư vào các đội tuyển mới nổi thông qua fan token.
Nhưng cẩn thận với các mô hình lãi suất của Aave và Compound. Chúng hoàn toàn tùy tiện — chẳng liên quan gì đến cung-cầu thị trường thực. Điều tương tự cũng xảy ra với các token esports: giá trị của chúng thường bị thổi phồng bởi hype, không phải bởi nhu cầu thực tế.
Cuối cùng, tôi muốn đặt một câu hỏi: Liệu The MongolZ có phải là 'Solana' của esports hay chỉ là một đợt pump rồi dump? Câu trả lời nằm ở khả năng xây dựng cơ sở hạ tầng của họ. Nếu họ có thể duy trì sự chú ý và biến nó thành giá trị lâu dài, họ sẽ trở thành một thế lực mới. Nếu không, họ chỉ là một câu chuyện hay để kể trong một bữa tiệc.
Crypto là trò chơi của sự chú ý, không phải của công nghệ. The MongolZ đã chiếm được sự chú ý của tôi. Bây giờ, họ cần giữ nó.