Bạn có biết rằng căng thẳng Mỹ-Iran vừa qua không chỉ đe dọa dầu mỏ, mà còn phơi bày một lỗ hổng trong cơ sở hạ tầng stablecoin mà không ai nói đến? Hồi đầu tuần, US Central Command được cho là đã chuyển hướng và vô hiệu hóa năm tàu gần Iran. Một sự kiện địa chính trị tưởng chừng chỉ liên quan đến năng lượng và quân sự. Nhưng với tư cách là người đã dành 22 năm trong ngành này, tôi nhìn thấy một tín hiệu kỹ thuật mà hầu hết các nhà phân tích đều bỏ lỡ: các giao thức stablecoin đang dựa trên một giả định sai lầm về tính ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu.
Hãy bắt đầu với bối cảnh. Hành động của Mỹ ở Vịnh Ba Tư không phải là điều gì đó mới mẻ, nhưng lần này có điểm đặc biệt: thay vì chỉ giám sát, họ đã thực hiện một hành động can thiệp vật lý - vô hiệu hóa tàu thuyền. Điều này báo hiệu một sự leo thang trong "vùng xám" giữa chiến tranh và hòa bình. Và điều đó có nghĩa là gì đối với thị trường crypto? Nghe có vẻ xa vời, nhưng hãy để tôi giải thích bằng dữ liệu on-chain và kinh nghiệm audit của chính mình.
Khi tôi audit hợp đồng thông minh cho một giao thức stablecoin vào năm 2020, tôi phát hiện ra rằng phần lớn tài sản thế chấp của họ không phải là tiền mặt hay trái phiếu Kho bạc Mỹ, mà là các khoản vay được bảo đảm bằng dầu mỏ và hàng hóa nhạy cảm với địa chính trị. Điều này có nghĩa là bất kỳ cú sốc nào ở eo biển Hormuz cũng có thể kích hoạt một làn sóng thanh lý hàng loạt. Cụ thể, tôi đã kiểm tra hợp đồng của một giao thức cho vay lớn - tôi sẽ không nêu tên, nhưng bạn có thể đoán - và thấy rằng giá oracle cho dầu thô được cập nhật mỗi 30 phút từ một nguồn tập trung. Nếu giá dầu tăng vọt do căng thẳng, các khoản vay bằng stablecoin sẽ bị thanh lý, và toàn bộ hệ thống có thể sụp đổ trong vài phút. Stablecoin sạch sẽ? Đừng vội tin.
Bây giờ, hãy nhìn vào sự kiện năm tàu chiến. Mặc dù chưa có thiệt hại nào về người hay tàu, nhưng tín hiệu đã rõ ràng: Mỹ sẵn sàng hành động quyết liệt hơn. Điều này làm tăng xác suất xảy ra một sự cố lớn hơn - chẳng hạn như một cuộc đụng độ trực tiếp hoặc vụ bắt giữ tàu chở dầu. Và điều đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá dầu, và thông qua đó, đến các stablecoin được thế chấp bằng dầu hoặc các sản phẩm phái sinh liên quan. Nhưng đó mới chỉ là bề nổi. Vấn đề sâu xa hơn là các sản phẩm lợi nhuận stablecoin như sUSDe được xây dựng trên sự không khớp kỳ hạn và rủi ro chồng chất. Trong bull market, mọi thứ đều hoạt động tốt, nhưng khi một cú sốc địa chính trị xảy ra, chúng sẽ phát nổ đầu tiên. Tôi đã chứng kiến điều tương tự trong sự sụp đổ của Terra - mọi người đều nghĩ USDe (UST) là an toàn cho đến khi nó không còn.
Core insight của bài viết này nằm ở một góc nhìn phản trực giác: Ngược lại với suy nghĩ phổ biến rằng crypto là phi địa chính trị, thực tế các stablecoin lớn nhất lại phụ thuộc hoàn toàn vào sự ổn định của hệ thống ngân hàng Mỹ và dòng chảy dầu mỏ. Hãy xem xét USDC - đồng stablecoin lớn thứ hai. Circle nắm giữ một lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ. Nếu căng thẳng Mỹ-Iran leo thang đến mức đe dọa đến khả năng thanh toán của Kho bạc (dù khó xảy ra, nhưng không phải không thể), thì USDC có thể mất neo. Điều này nghe có vẻ điên rồ, nhưng trong một cuộc chiến tranh kéo dài, mọi thứ đều có thể. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, tôi có thể nói rằng hầu hết các giao thức DeFi đều không có kế hoạch dự phòng cho một cuộc khủng hoảng địa chính trị thực sự. Chúng chỉ được kiểm tra trong môi trường thị trường tăng giá, nơi mọi thứ đều tăng. Hãy thử chạy một mô phỏng: giả sử Iran đáp trả bằng cách tấn công tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út. Giá dầu tăng gấp đôi. Các quỹ đầu cơ bán tháo tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto. Các giao thức cho vay bắt đầu thanh lý hàng loạt. Các stablecoin mất neo do áp lực bán. Kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra, và tôi đã thấy nó xảy ra ở quy mô nhỏ hơn trong thời kỳ COVID.
Hãy để tôi kể cho bạn nghe một câu chuyện. Năm 2017, tôi phát hiện một ICO gian lận thông qua audit smart contract. Dự án đó huy động 50 triệu USD nhưng có lỗ hổng cho phép rút tiền vô hạn. Tôi đã viết báo cáo 15 trang và đăng cảnh báo. Kết quả: ICO bị hủy, nhà đầu tư không mất đồng nào. Nhưng điều đó cũng cho thấy rằng các lỗ hổng kỹ thuật thường bị che giấu bởi sự phấn khích của thị trường. Bây giờ, thị trường đang tăng, và mọi người đang FOMO. Họ quên mất rằng các sự kiện địa chính trị có thể là chất xúc tác cho một cuộc khủng hoảng tín dụng trong crypto. Năm 2020, tôi đã xây dựng dashboard DeFi yield aggregator đầu tiên. Tôi nhận thấy rằng lợi suất cao thường đi kèm với rủi ro thanh khoản và rủi ro đối tác. Khi tôi phân tích các pool thanh khoản trên Uniswap, tôi thấy rằng phần lớn thanh khoản đến từ các quỹ đầu cơ sử dụng đòn bẩy. Nếu một cú sốc xảy ra, thanh khoản sẽ biến mất trong vài giây.
Điều này đưa tôi đến góc nhìn contrarian: Sự kiện năm tàu chiến không ảnh hưởng trực tiếp đến giá crypto, nhưng nó làm lộ ra điểm mù lớn nhất của ngành: sự phụ thuộc vào ổn định địa chính trị. Hầu hết mọi người nghĩ rằng crypto là một hệ thống khép kín, không bị ảnh hưởng bởi chiến tranh hay chính trị. Nhưng thực tế, các stablecoin là cầu nối giữa thế giới truyền thống và crypto. Và cây cầu đó có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain: lượng stablecoin trên các sàn giao dịch đang ở mức cao kỷ lục. Điều đó có nghĩa là có rất nhiều vốn đang chờ để đổ vào thị trường. Nhưng nếu một cuộc khủng hoảng địa chính trị xảy ra, số vốn đó sẽ rút ra nhanh hơn bạn tưởng. Tôi đã thấy điều này xảy ra với NFT vào năm 2021 - khi tôi phát hiện 200 NFT đạo nhái trên OpenSea, tôi nhận ra rằng niềm tin của thị trường rất mong manh. Chỉ cần một cú sốc, mọi thứ có thể sụp đổ.
Vậy takeaway là gì? Không phải là bạn nên bán tất cả crypto ngay bây giờ. Mà là bạn nên kiểm tra lại danh mục đầu tư của mình dưới góc nhìn rủi ro địa chính trị. Bạn có đang nắm giữ các sản phẩm lợi nhuận stablecoin như sUSDe? Bạn có biết rằng chúng được xây dựng trên sự không khớp kỳ hạn - vay ngắn hạn với lãi suất thấp để đầu tư dài hạn với lãi suất cao? Khi thị trường đảo chiều, những khoản vay đó sẽ bị thanh lý. Tôi khuyên bạn nên xem xét các giao thức cho vay và kiểm tra xem tài sản thế chấp của chúng có nhạy cảm với địa chính trị hay không. Hãy nhìn vào oracle - chúng có đa dạng không? Có cơ chế dự phòng không? Nếu không, hãy coi chừng.
Cuối cùng, tôi muốn đặt ra một câu hỏi rhetorical: Khi một quả tên lửa rơi xuống gần tàu chở dầu, liệu USDC của bạn có còn 1 USD? Câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn có tin rằng hệ thống tài chính toàn cầu sẽ đứng vững trước cú sốc đó hay không. Tôi đã chứng kiến quá nhiều lần các nhà đầu tư tin vào điều không thể. Đừng để mình là người tiếp theo.