Khi mùa hè năm 2025 đang dần khép lại, một tín hiệu từ thị trường bảo mật đã lọt vào mắt tôi: Zenity, công ty bảo mật AI Agent có trụ sở tại Israel, vừa huy động thành công 125 triệu USD trong vòng Series B với sự dẫn dắt của SoftBank, Hitachi và LG. Không phải các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu Thung lũng Silicon, mà là ba gã khổng lồ công nghiệp đến từ Nhật Bản và Hàn Quốc. Khoản đầu tư này nói với tôi nhiều điều về hướng đi của AI Agent mà ít ai nhìn thấy: công nghệ là chất xúc tác, nhưng niềm tin của các tập đoàn công nghiệp mới là ngọn lửa thực sự thắp sáng con đường áp dụng AI vào sản xuất.
Hành trình của Zenity bắt đầu khi tôi còn đang dẫn dắt cộng đồng Ethereum Manila vào năm 2017 — thời điểm mà khái niệm “phi tập trung” vẫn là một lý tưởng xa vời với hầu hết doanh nghiệp. Ba năm sau, khi đợt sụp đổ Terra Luna xảy ra vào năm 2022, tôi đã chứng kiến cách mà sự thiếu minh bạch và các lớp phức tạp chồng chất có thể đẩy toàn bộ hệ sinh thái vào bờ vực. Có một bài học xuyên suốt từ những trải nghiệm đó: bất kỳ ai tạo ra công cụ cho phép các thực thể tự động đưa ra quyết định, nhưng không xây dựng một lớp bảo vệ hành vi tương ứng, đều đang cầm một quả bom hẹn giờ. Các AI Agent ngày nay đang lặp lại đúng vết xe đổ đó.
Vào tháng 1/2024, Zenity chỉ mới gọi vốn 16,5 triệu USD vòng A do Insight Partners dẫn dắt, định vị mình là nền tảng bảo mật cho các ứng dụng low-code/no-code. Vòng gọi vốn lần này tăng gấp 7,6 lần chỉ trong 18 tháng — một con số cho thấy thị trường đã chuyển từ giai đoạn “câu chuyện thiên thần” sang “ngân sách bắt buộc” nhanh đến mức nào. Nhưng điều khiến tôi dừng lại không phải là quy mô, mà là sự vắng mặt của các quỹ đầu tư mạo hiểm Mỹ. Không có a16z, không có Sequoia trong vòng này. Thay vào đó là những nhà đầu tư chiến lược có nhu cầu bảo mật thực sự từ lĩnh vực OT, sản xuất và IoT tiêu dùng. Khoản tài trợ này không chỉ là sự xác nhận về mặt tài chính, mà là một tín hiệu cho thấy các doanh nghiệp công nghiệp đang bắt đầu coi AI Agent là một phần quan trọng của hạ tầng vận hành.
Bản chất của Zenity nằm ở chỗ, nó không cạnh tranh về mặt mô hình AI. Nó đang xây dựng một lớp bảo vệ cho các hệ thống tự trị — MAAP, AI-SPM, AI-SSRM. Các kỹ sư bảo mật đang phải đối mặt với một thực tế hoàn toàn mới: kẻ tấn công không còn là con người gõ phím, mà là các tác nhân máy móc thực hiện toàn bộ chuỗi hành vi độc lập. Trong bối cảnh đó, tường lửa và phần mềm EDR gần như bị mù trước các hành vi đáng ngờ của Agent. Cần phải hiểu rằng: giá trị của Zenity không nằm ở thuật toán phát hiện, mà nằm ở sự tích lũy dữ liệu hành vi nền tảng từ môi trường doanh nghiệp thực tế của khách hàng — nguồn dữ liệu mà các đối thủ không thể mua được từ các nguồn công khai. Đây cũng là lý do vì sao dù gã khổng lồ như Microsoft hay CrowdStrike có thể dễ dàng phát triển tính năng tương tự, họ vẫn thiếu đi lớp hiểu biết về các tình huống lạm dụng cụ thể trong môi trường low-code và AI Agent tương tác với nhau.
Điều tôi thấy thú vị ở vòng gọi vốn này là ý nghĩa của nó đối với các giao thức phi tập trung và blockchain nói chung. Năm 2020, tôi đã viết về DeFi mùa hè và cách mà các hợp đồng thông minh tự trị hóa các giao dịch tài chính, loại bỏ trung gian. Nhưng chúng ta đã học được bài học đắt giá: chính sự tự trị đó, khi thiếu một lớp quản trị hành vi, đã dẫn đến những vụ hack hàng tỷ USD. Các AI Agent doanh nghiệp hiện nay đang phát triển theo quỹ đạo tương tự. Khi một Agent có thể truy cập vào hệ thống email, tài chính và quyết định giao dịch, câu hỏi về quyền hạn và khả năng kiểm soát trở thành vấn đề sinh tử. Sự khác biệt giữa một AI Agent an toàn và một AI Agent lạm dụng quyền không nằm ở mô hình AI, mà là ở lớp bảo mật mà chúng ta xây dựng xung quanh nó.
Điều trớ trêu trong bức tranh này là các nhà đầu tư lớn nhất lại đến từ hai quốc gia nổi tiếng về văn hóa công nghiệp thận trọng: Nhật Bản và Hàn Quốc. Sự kết hợp của họ gửi đi một thông điệp rõ ràng: châu Á đang dẫn đầu trong việc áp dụng AI Agent vào thực tế sản xuất. Điều này mở ra một câu hỏi quan trọng: liệu điều này có tạo ra một hệ sinh thái AI Agent an toàn hơn so với xu hướng tập trung hóa ở Thung lũng Silicon không?
Có một góc nhìn khác mà tôi tâm đắc. Trong ngành của chúng ta, chúng ta thường coi sự phi tập trung là mục tiêu cuối cùng, quên rằng ban đầu nó chỉ là một công cụ. Các AI Agent thuộc về các tổ chức khác nhau, chạy trên các hạ tầng khác nhau — đó là một môi trường phân tán tự nhiên. Zenity (và các công ty tương tự) chính là lớp trung gian an toàn cho phép các Agent này giao tiếp và giao dịch với nhau một cách tin cậy, tương tự như cách mà các cầu nối chuỗi chéo hoạt động. Sự trỗi dậy của ngành bảo mật AI Agent có thể sẽ trở thành điều kiện tiên quyết để phi tập trung hóa thực sự bước vào kỷ nguyên tiếp theo — nơi hàng triệu Agent do các bên khác nhau vận hành sẽ giao dịch và cộng tác với nhau một cách tự trị, mà không có trung tâm kiểm soát. Và không có một lớp bảo mật đáng tin cậy, kịch bản này vẫn chỉ là một giấc mơ viễn tông.
Tuy nhiên, tôi vẫn có một mối lo ngại. Một công ty bảo mật AI Agent cũng có thể trở thành một công cụ giám sát tinh vi hơn, khi công nghệ theo dõi hành vi Agent có thể dễ dàng được sử dụng để theo dõi hành vi con người. Bản thân Zenity sẽ phải đối mặt với những câu hỏi về quyền riêng tư tinh vi: Ai thực sự là chủ sở hữu quyền của Agent? Và họ sẽ giải quyết các tình huống mà một Agent cố gắng lừa dối con người ra sao? Đây là một trận chiến không hồi kết. Nhưng chúng ta đã chứng kiến sự dịch chuyển của ngành tài chính phi tập trung — từ sự hỗn loạn không kiểm soát sang một hệ thống có trật tự và an toàn hơn, nơi các lớp bảo mật trở thành "hệ thống miễn dịch" cho toàn bộ mạng lưới.
Chúng ta đang ở thời điểm mà mỗi quyết định về kiến trúc và an toàn của Agent hôm nay sẽ trở thành tiêu chuẩn cho toàn ngành vào năm 2030. Liệu một vài tập đoàn lớn sẽ định nghĩa khái niệm "an toàn" theo cách họ hiểu, hay chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng nên một hệ thống minh bạch hơn, nơi mà sự an toàn của AI Agent được coi như là một quyền lợi của cộng đồng? Câu trả lời cho những câu hỏi này sẽ đến sớm hơn chúng ta nghĩ.