Đây là một đồ thị giá dầu thô WTI kỳ hạn tháng 6. Nếu bạn bỏ qua những biến động nhỏ hàng ngày, tập trung vào bức tranh lớn, một hiện tượng kỳ lạ hiện ra: Sau hơn hai năm biến động dữ dội, giá dầu đang trở lại điểm xuất phát của năm 2022, ngưỡng 78-80 USD/thùng.
Nhưng điều kỳ lạ không chỉ nằm ở giá trị tuyệt đối. Nó nằm ở sự mâu thuẫn tuyệt đối giữa một thế giới dường như đang trên bờ vực hỗn loạn và một thị trường dầu mỏ đang cố tình phớt lờ. Hãy nhìn vào bối cảnh địa chính trị: chiến sự Ukraine tiếp diễn, căng thẳng Israel-Hamas leo thang thành xung đột trực diện với Iran, lực lượng Houthi tấn công tàu thương mại ở Biển Đỏ, và mới nhất là cú sốc chính trị tại Venezuela. Đây là một mớ hỗn độn địa chính trị hoàn hảo để đẩy giá dầu lên 120-150 USD/thùng. Thế nhưng, thị trường lại đang 'ngủ quên' ở mức 80 USD.
Điều này gợi cho tôi nhớ đến một lỗi logic kinh điển trong hợp đồng thông minh: Lỗi 'Re-entrancy' về mặt địa chính trị. Nghĩa là, thị trường đã 'gọi' quá nhiều lần đến cùng một hàm rủi ro (rủi ro Trung Đông) đến mức bộ nhớ (tâm lý nhà đầu tư) bị tràn, và nó bắt đầu bỏ qua các cuộc gọi mới. Thị trường đã 'định giá' cho một cuộc xung đột Trung Đông toàn diện nhiều lần, và mỗi lần nó không xảy ra, họ lại càng tin rằng lần sau cũng vậy.
Để hiểu tại sao thị trường lại mắc 'lỗi re-entrancy' này, chúng ta cần nhìn vào cấu trúc dữ liệu gốc: các lệnh trừng phạt.
Bối cảnh: Khi các lệnh trừng phạt trở thành 'mã nguồn' thị trường
Kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ, các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với dầu mỏ Nga đã tạo ra một thị trường song song. Nga bán dầu với giá chiết khấu cho Trung Quốc và Ấn Độ. OPEC+ thì cố gắng giảm sản lượng để giữ giá. Và cứ mỗi khi một lệnh trừng phạt mới được ban hành, thị trường lại 'gọi' hàm: 'rủi ro nguồn cung = SỰ KIỆN ĐỊA CHÍNH TRỊ * HỆ SỐ SỐC'.
Vấn đề nằm ở một biến số mới đã được thêm vào 'hợp đồng thông minh' của thị trường dầu mỏ: đội tàu chở dầu ngầm (shadow fleet). Đây là một mạng lưới phi tập trung các tàu chở dầu cũ, không có bảo hiểm phương Tây, được sử dụng để vận chuyển dầu của Nga, Iran, và Venezuela bất chấp các lệnh trừng phạt. Nó hoạt động như một lớp 'proxy' giữa nguồn cung bị trừng phạt và thị trường toàn cầu.
Phần cốt lõi: Sự 'định giá' sai lầm
Phần lớn các phân tích địa chính trị hiện tại đều mắc cùng một lỗi phân tích: họ coi 'rủi ro' và 'giá dầu' là một mối quan hệ nhân quả tuyến tính. Rủi ro tăng -> Giá tăng. Nhưng mã nguồn thực tế của thị trường dầu mỏ năm 2024 phức tạp hơn nhiều. Nó bao gồm một logic điều kiện: